Εξελίξεις ως τις αρχές του 6ου αι.

 

2. Εξελίξεις ως τις αρχές του 6ου αι.

Σημαντικοί αυτοκράτορες

Ιουλιανός (361-363), Θεοδόσιος Α΄ (379-395), Θεοδόσιος Β΄ (408-450), Ζήνων 474-491), Αναστάσιος (491-518), Ιουστινος Α΄ (518-527)

 

Οικονομία αγροτική, συναλλαγές με νόμισμα κυρίως.

Γεωργία, γαιοκτήμονες, πάροικοι, υψηλοί φόροι                εγκατάλειψη γης, φυγή σε μοναστήρια και μεγαλουπόλεις για εύρεση εργασίας

Δωρεάν διανομή σιταριού και θεάματα στον ιππόδρομο

Εμπόριο ειδών πολυτελείας από Ανατολή και Αφρική.

Επί Θεοδόσιου (395 μ.Χ.) Χωρισμός Ανατολικού και Δυτικού Ρωμαϊκού Κράτους.

Γερμανικά φύλα απειλούν το Δυτικό.

Προσωρινός κίνδυνος εκγερμανισμού στο Ανατολικό κράτος εξουδετερώθηκε από το Αντιγερμανικό πατριωτικό κόμμα (θανάτωση αρχηγού τους Γαϊνά)

Στη Δύση

Ο γερμανός Οδόακρος υποχρέωσε τον τελευταίο αυτοκράτορα της Ρώμης σε παραίτηση (476) και λίγα χρόνια αργότερα ο Θευδέριχος ίδρυσε το Οστρογοτθικό Βασίλειο με κέντρο τη Ραβέννα (493)

 Ο Θευδέριχος έφερε τον τίτλο του ρήγα (rex) και αναγνώριζε θεωρητικά την επικυριαρχία του αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης, αλλά στην πράξη ήταν πολιτικά ανεξάρτητος.

Πολιτισμός

Ίδρυση του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης με διάταγμα του Θεοδοσίου Β΄ (425) με περισσότερες Ελληνόφωνες έδρες από Λατινόφωνες. Έκδοση του Θεοδοσιανού Κώδικα.

 

3. Η πάλη της Ορθοδοξίας με τις αιρέσεις και την αρχαία θρησκεία.

Αιρέσεις-  οι παρεκκλίσεις από την ορθή χριστιανική διδασκαλία (Ορθοδοξία)

Τα θεολογικά προβλήματα συνδυάστηκαν με τις πολιτικές σκοπιμότητες.

Η αίρεση που κυριάρχησε κατά τον 4ο αι. ήταν ο Αρειανισμός. Δίδασκε ότι ο Υιός είναι δημιούργημα του Πατρός, αμφισβητώντας τη θεότητά του Καταδικάστηκε από τις 2 πρώτες οικουμενικές συνόδους της Νίκαιας (325) και της Κωνσταντινούπολης (381).

Ο Νεστοριανισμός, που τόνιζε την υπεροχή της ανθρώπινης φύσης, καταδικάστηκε από την Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Εφέσου (431).

Μια άλλη πολύ σημαντική αίρεση ήταν ο Μονοφυσιτισμός. Οι οπαδοί του θεωρούσαν ότι η θεια φύση απορρόφησε την ανθρώπινη. Ο Μονοφυσιτισμός καταδικάστηκε από την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας (451). Η καταπίεση των Μονοφυσιτών από τη βυζαντινή κυβέρνηση υπήρξε ένας από τους παράγοντες που διευκόλυναν αργότερα τις αραβικές κατακτήσεις (630-650)

Η σχέση Χριστιανισμού-Ελληνισμού.

Σύγκρουση

Στα τέλη του 4ου και στις αρχές του 5ου αι. ένα κύμα βίας ξέσπασε κατά των μνημείων του αρχαίου κόσμου και των οπαδών της αρχαίας θρησκείας. Καταστροφές ναών και αγαλμάτων.

Σύνθεση

Πατέρες εκκλησίας

(Μέγας Βασίλειος, Γρηγόριος Νύσσης, Γρηγόριος Ναζιανζηνός και Ιωάννης Χρυσόστομος). Αν και στράφηκαν συχνά κατά της αρχαίας ελληνικής θρησκείας, παράλληλα αξιοποίησαν την αρχαία ελληνική φιλοσοφία για τη διαμόρφωση του δόγματος της Τριαδικής Θεότητας.